Nadanie lub utrata NIP a zmiana mikrorachunku

Nadanie podatnikowi posiadającemu numer PESEL – numeru identyfikacji podatkowej NIP spowoduje zmianę numeru mikrorachunku tej osoby. Pamiętać trzeba, że identyfikatorem podatkowym jest:

  1. numer PESEL - w przypadku podatników będących osobami fizycznymi objętymi rejestrem PESEL nieprowadzących działalności gospodarczej lub niebędących zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług;
  2. NIP - w przypadku pozostałych podmiotów podlegających obowiązkowi ewidencyjnemu.

Od dnia nadania numeru NIP posługiwać się należy osobnym mikrorachunkiem, nadanym dla tego numeru NIP. Na taki rachunek opłacać należy podatki zarówno w zakresie zobowiązań prywatnych, jak i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Oznacza to również, że od dnia nadania NIP nie można dokonywać płatności na mikrorachunek, w którego treści znajduje się numer PESEL.

Po zakończeniu działalności gospodarczej płatności dokonywać należy na mikrorachunek z numerem PESEL w jego treści. Na ten rachunek przelewów dokonywać należy od dnia, w którym podatnik przestaje prowadzić tę działalność. W tym zakresie warto jednak skontrolować stanowisko organu podatkowego – część zobowiązuje posługiwać się numerem NIP (analogicznie – dotychczasowym numerem mikrorachunku) aż do chwili zakończenia wszelkich rozliczeń związanych z prowadzoną działalnością.

W przypadku wykonania przelewu na mikrorachunek z numerem PESEL w jego treści – przelew będzie przyjęty. Innymi słowy w chwili nadania numeru NIP podatnik nadal posiada mikrorachunek ze swoim numerem PESEL w jego treści, ale ten rachunek nie powinien być wykorzystywany. Jeśli wpłata trafiłaby na nie ten rachunek, podatnik powinien natomiast złożyć wniosek o przeksięgowanie takiej płatności na właściwy w okresie prowadzenia działalności gospodarczej – numer rachunku. W praktyce przeksięgowane płatności nie powinny powodować zaległości podatkowej lub jakichkolwiek odsetek za zwłokę.

Odmienna sytuacja wystąpi przy wpłacie podatku na cudzy rachunek (np. pomyłka w numerze NIP lub PESEL lub w innych pozycjach rachunku). Tu również dojdzie do księgowania wpłaty, niemniej przeksięgowanie na własny mikrorachunek osoby, która dokonała błędnej wpłaty na cudzy rachunek odbywać się może po naliczeniu odsetek za zwłokę. W przeciwnym razie podatnik mógłby udowadniać, że płatność każdego podatku na rzecz osoby trzeciej, jakiej by umyślnie dokonał, miała następować na jego rzecz przypadkowo (omyłkowo) nastąpiła na rachunek innej osoby. Innymi słowy podatnik powinien odpowiadać za występujące w tym zakresie błędy w pełnym zakresie.

W przypadku wpłaty na numer rachunku z nieistniejącym numerem NIP lub numerem PESEL mikrorachunek niezostanie uznany (aby przyjąć płatność musi być wcześniej utworzony jako techniczny rachunek organu skarbowego). W efekcie płatność powinna cofnąć się do wpłacającego.

Brak numeru NIP/PESEL powoduje, że przelewu należy dokonać na numer rachunku bankowego urzędu skarbowego – od 2020 r. ustalony będzie jeden wspólny numer rachunku dla wszystkich tego rodzaju sytuacji. W zakresie identyfikacji posługiwać się należy w tym zakresie danymi podatnika jak numer paszportu, dowodu osobistego i wskazać w tytule przelewu właściwy rodzaj zobowiązania podatkowego (deklaracja/okres).